De Mariapeel is een van de stilste en minst bezochte hoogveengebieden van Nederland — en dat maakt het juist zo bijzonder. Op de grens van Noord-Brabant en Limburg, tussen Griendtsveen en Deurne, strekt dit Natura 2000-gebied zich uit over bijna 1.300 hectare veen, riet en open water. Samen met de aangrenzende Deurnese Peel vormt de Mariapeel één van de grootste aaneengesloten hoogveencomplexen in Nederland.
Een landschap gevormd door turf en herstel
Zoals vrijwel alle Peelgebieden werd de Mariapeel in de loop van de 19e en vroege 20e eeuw grotendeels afgegraven voor turf. Na de definitieve stopzetting van de turfwinning in 1960 bleven droge, uitgeputte veenvlakten over — een woestenij die niemand echt wilde hebben. De natuur begon echter al snel terug te keren, en Staatsbosbeheer zette in de jaren negentig de eerste stappen voor actief herstel.
De sleutel tot herstel is waterbeheer. Door tientallen stuwen en kaden in de historische turfvaarten te plaatsen, stijgt het grondwaterpeil langzaam maar zeker. Dat hogere peil is de enige manier waarop Sphagnum — het veenmos dat levend hoogveen opbouwt — zich opnieuw kan vestigen. Op de vochtigste plekken groeien in 2026 al aaneengesloten veenmosvlakken van tientallen vierkante meters. Lees meer over dit proces in ons artikel over wat hoogveen is en hoe het ontstaat.
Flora: wat bloeit er in de Mariapeel?
De plantenwereld van de Mariapeel is aangepast aan extreme omstandigheden: zuur, voedselarm en vochtig. Juist daardoor groeien hier soorten die elders in Nederland zeldzaam zijn:
- Eenarig wollegras (Eriophorum vaginatum) — in het voorjaar een zee van witte pluimen die over het veen deinen.
- Beenbreek (Narthecium ossifragum) — kleine gele bloemen op vochtige veenkussens in juli en augustus.
- Zonnedauw (Drosera rotundifolia) — de beroemde vleesetende plant die insecten vangt met kleverige klierharen.
- Lavendelhei (Andromeda polifolia) — een laag struikje met roze klokkenbloempjes, uitsluitend in levend hoogveen.
- Veenbes (Vaccinium oxycoccos) — miniplaantje met rode bessen, groeiend op veenmostapijtjes.
De bloeiperiode voor de meeste veenplanten valt in juni en juli, maar ook in augustus en september zijn nog mooie bloemen te vinden.
Fauna: van kraanvogel tot gladde slang
De Mariapeel herbergt een rijke fauna die kenmerkend is voor ongestoord hoogveen. Vogelaars komen hier voor:
- Blauwborst — broedvogel in de rietrand, actief van april tot half juli
- Watersnip — trommelt in april boven de open veenvlakten
- Roerdomp — verborgen in het riet; je hoort zijn diepe boem eerder dan je hem ziet
- Kraanvogel — doortrekker in oktober en november; de Mariapeel is een van de vaste rustplaatsen in Nederland
In de zonoverwarmde heiderandjes aan de zuidkant van het gebied leeft de gladde slang (Coronella austriaca), het zeldzaamste reptiel van Nederland. Dit kleine, schuchter dier is streng beschermd en wordt niet makkelijk gezien, maar als je rustig zit te wachten op een warme septemberochtend, heb je een reële kans.
Libellen boven de slenken
De waterpartijen in de Mariapeel zijn leefgebied voor bijzondere libellensoorten. De venglazenmaker (Aeshna juncea) is typisch voor zure veenplassen; het mannetje is herkenbaar aan de blauwgroene vlekken op het achterlijf. In augustus zweeft hij jaagvluchten boven de slenken. Meer over libellen in de Peel lees je in ons overzichtsartikel.
Bezoeken: hoe en wanneer?
De Mariapeel is het hele jaar toegankelijk via de aangewezen paden. Parkeren kan gratis aan de Peelheideweg bij Griendtsveen. Een bewegwijzerde wandelroute van circa 6 km leidt je langs de mooiste delen van de westelijke veenrand. Het kerngebied is gesloten voor publiek ter bescherming van de natuur.
De beste maanden zijn april (vogelgezang), juni–juli (veenplanten in bloei) en oktober (kraanvogelspektakel). Neem een verrekijker mee en trek laarzen aan — de paden kunnen modderig zijn, ook in de zomer.
- Waar ligt de Mariapeel precies?
- De Mariapeel ligt op de grens van Noord-Brabant en Limburg, tussen Griendtsveen (gemeente Horst aan de Maas) en Deurne. De dichtstbijzijnde parkeerplaats is aan de Peelheideweg bij Griendtsveen.
- Wie beheert de Mariapeel?
- De Mariapeel wordt beheerd door Staatsbosbeheer. Het gebied maakt samen met de Deurnese Peel deel uit van één Natura 2000-aanwijzingsbesluit. Staatsbosbeheer voert actief hoogveenherstel uit door het plaatsen van stuwen en het verwijderen van bomen.
- Welke zeldzame vogels broeden in de Mariapeel?
- De Mariapeel is een broedgebied voor de blauwborst, de watersnip en de geoorde fuut. In de rietlanden aan de rand van het gebied broedt ook de roerdomp. Tijdens doortrek in oktober rasten hier duizenden kraanvogels.
- Zijn er wandelroutes in de Mariapeel?
- Vanuit de parkeerplaats aan de Peelheideweg vertrekt een bewegwijzerde wandelroute van circa 6 km die door de westelijke rand van de Mariapeel loopt. Het kerngebied is niet vrij toegankelijk ter bescherming van de natuur.
- Hoe verschilt de Mariapeel van de Deurnese Peel?
- De Mariapeel en de Deurnese Peel zijn ecologisch één geheel, maar de Mariapeel ligt iets meer naar het zuiden en wordt minder bezocht. De Mariapeel heeft een groter aandeel rietmoeras en slenken, terwijl de Deurnese Peel meer open veenplassen heeft.